:: GÜRMEÇ KÖYÜ ::

GÜRMEÇ KÖYÜNÜN TARİHÇESİ

Bugün Çankırı İli’ne bağlı Yapraklı İlçesi’ne bağlı durumda olan Gürmeç Köyü’nün ne zaman ve hangi tarihte kurulduğu ve ilk defa kimler tarafından yerleşim yeri olarak tercih edildiği belli değildir. Ancak köyün yakın çevresinde bulunan tarihi bulgular ve kalıntılardan bu bölgenin, binlerce yıl öncesinden beri insanlar tarafından yerleşim yeri olarak kullanıldığı söylenebilir. Çünkü köyün çevresinde define avcıları tarafından yapılan kaçak kazılarda çok sayıda tarihi eşya, çanak, çömlek, genelde altından olmak üzere takı ve ziynet eşyaları ile özellikle gözyaşı şişeleri çıkartıldığı bilinmektedir. Bu kalıntıların ve buluntuların, genelde köyün bugün kurulu bulunduğu yerde değil de hemen köyün kuzey bölgesinde yer alan ve köylülerce Gat tarlası, Çekişikli Yeri(ya da Keşikli Yeri), Kavgalı Göynük ismiyle anılan mevkilerle doğusunda yer alan Hacağılı ve güneyinde yer alan Acıdere gibi mevkilerden çıkarılması, tarihte bu köyün yerinin birkaç kez değiştiğini göstermektedir.

Köyün Çekişikli yeri ve Çayır isimli mevkilerinde bulunan Kaya Mezarları, bu bölgenin Kaya Mezarı geleneği olan Paflagonya ve Roma Medeniyetleri tarafından da kullanıldığına işaret etmektedir. Ancak köyün batısına düşen Karasırt mevkiinde bulunan ve altındaki dereden yaklaşık 100-150 metre yükseklikteki 90 derecelik eğime sahip olan dik uçurumun hemen hemen tam ortasında bulunan ve köylüler tarafından Gâvur Deliği olarak isimlendirilen 4-5 gözlü Kaya Mezarları oldukça dikkat çekici ve şaşırtıcıdır...Bölgede yapılacak bir arkeolojik araştırma, bu bölgenin hangi devirden beri ve kimler tarafından kullanıldığını kolayca ortaya çıkaracaktır sanırım.

Bununla birlikte bizim kanaatimiz, Gürmeç ve çevresinin, bugün bağlı bulunduğu Yapraklı İlçesi ve İkizören Beldesi’nin tarihi geçmişiyle paralellik gösterdiği ve aynı medeniyetlere ev sahipliği yaptığı şeklindedir. Zaten 1996 yılında Yapraklı Kaymakamlığı tarafından yayınlanan “Cumhuriyetten Günümüze Yeşil Yapraklı” isimli eserin 4. ve 5. sayfasında bulunan tarihi bilgiler de bizim bu kanaatlerimizi doğrular niteliktedir. Hatta aynı sayfada bulunan ve İkizören’de bulunduğu söylenen ve Sümer Medeniyeti ile Firigya Medeniyeti’nin izlerini taşıdığı belirtilen kubbemsi Kaya Mezarı da Gürmeç’teki Kaya Mezarları ile aynı özelliği taşımaktadır (ki; bu fotoğrafın vaktiyle İkizören bucak merkezine bağlı bir köy olan Gürmeç’in Karasırt Mevkii’nde bulunan Kaya Mezarlarından birisinin görüntüsü olduğunu sanıyorum. Çünkü kitaptaki mezar görüntüsü, söz konusu kaya mezarları ile tıpatıp örtüşmektedir). Söz konusu yayında Yapraklı ile Yapraklı’ya bağlı İkizören beldesi ve çevresi hakkında verilen bilgilerde bölgenin, sırasıyla Hitit, Frigya, Pers, Makedonya, Paflagonya (Pahlagonya), Roma, Bizans, Selçuklu ve Osmanlı medeniyetleri ile ilişkisi kurulmaktadır ki; bu ilişki Gürmeç ve çevresi için de pekâla geçerlidir. Dolayısıyla Gürmeç Köyü’nün, binlerce yıllık bir geçmişe ev sahipliği yapmakta olduğunu rahatlıkla söyleyebiliriz.

Çankırı, Çorum ve Kastamonu illerinin birleştiği bir coğrafyada ve Kızılırmak Nehri’ne yaya yürüyüşü ile 4-5 saat mesafede ve ovalık arazinin hemen bittiği bir noktada kurulu bulunan Gürmeç’in tarihini, bu üç ilin tarihiyle birlikte düşünmenin en doğru ve kestirme yol olduğunu kabul etmek gerekir. Bununla birlikte köyün özellikle Osmanlı dönemindeki ilk yerleşimcilerinin kimler olduğu ve köyün isminin nereden geldiği hakkında herhangi bir bilgi bulunmamaktadır. Ancak köyün kurulu bulunduğu arazinin yapısı dikkate alındığında; bu köyün, ilk defa keçi ve koyun besleyerek geçinen ve sürülerini yazları yaylalara çıkaran göçebe topluluklar tarafından veya kanun kaçakları (özellikle Celali İsyanları çerçevesinde devletten kaçan bazı asiler) ya da Kuyucu Murat Paşa örneğinde olduğu gibi bazı zorba devlet adamlarının tedhiş ve katliam hareketlerinden kurtulmak için kaçan masumlar tarafından kullanıldığı söylenebilir. Çünkü köyün bugünkü sakinlerinin bilinen ilk atalarının köye geliş tarihleri (ki; 18. yüzyılın ikinci yarısı olarak tahmin edilmektedir) ile söz konusu isyanların tarihi (16. ve 17.yüzyıl) arasında çok az bir tarih farkı bulunmaktadır.

Köydeki yaşlıların anlattıklarından, köyün bugünkü sakinlerinin atalarının en azından bir bölümünün köye gelişlerinin, 18. yüzyılın ortalarına kadar uzandığı tahmin edilmektedir. Ancak Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü’nden (Tahrirat Defterlerine dayalı olarak) sorulduğunda; Gürmeç adıyla kayıtlara giren bir köye rastlanmamıştır. Bunun sebebi, köyün Cumhuriyetten sonra bağımsız muhtarlık haline gelmiş olmasıdır. Dolayısıyla Gürmeç, Osmanlılar döneminde bir mezra hüviyetinde olduğundan resmi kayıtlarda gözükmemektedir. Esasen yaşlılar, Gürmeç’in daha önce Bayır Akseki Köyü’ne bağlı bir mezra hüviyetinde olduğunu, muhtarlığın Bayır Akseki’de bulunduğunu rivayet etmişlerdir. Köy, Cumhuriyetle birlikte bağımsız muhtarlık haline gelmiş, köyün bağlı bulunduğu Bayır Akseki Köyü ise, meydana gelen heyelan sebebiyle Çankırı civarına nakledilmiştir ki; bugün Çankırı’nın Sarıbaba Mezarlığı civarında bulunan ve resmi adı Fatih Mahallesi, halk arasındaki adı Yeniköy olan yerleşim yeri, Bayır Akseki Köyü halkından müteşekkildir. Bayır Akseki Köyü ahalisinin bir bölümü ise Çankırı İl Merkezi’ne bağlı Bozkır Köyü’nü kurmuşlardır. Bugün bağımsız bir muhtarlık olan Gürmeç civarında hâlâ bazı mezralar bulunmaktadır. Bu mezralardan Söğütlü Mezrası Kayacık Köyü’ne, Yabanlı Mezraası Sofuoğlu Köyü’ne bağlı bulunmaktadır. Ayrıca, Ayva ve Dereli köyleri taraflarında da bazı mezralar bulunduğu bilinmektedir.

Yapraklı Kaymakamlığı tarafından 1996 yılında yayınlanan “Cumhuriyetten Günümüze Yeşil Yapraklı” isimli eserin 111. sayfasında Gürmeç Köyü hakkında verilen bilgiler, tamamen birer safsatadan ve yanlış rivayetlerden ibarettir. Söz konusu eserde Gürmeç Köyü hakkında verilen bilgiler, aslında bilimsel temelden yoksun ve köyün bugünkü sakinlerine yapılmış bir hakaret mahiyeti taşımaktadır (Bu bilgiler, Gürmeçli yazar ve tarihçi Ömer Sağlam’ın 2005 yılında yayınlanan “Geçmişten Geleceğe Köyümüz Gürmeç” isimli eserinden nakledilmiştir).